Трамптың мәлімдемесі Таяу Шығыста су қауіпсіздігіне қатер төндіруі мүмкін

АҚШ президенті Дональд Трамп Ирандағы тұщыландыру нысандарына соққы беру мүмкіндігін айтқаннан кейін сарапшылар өңірдегі су қауіпсіздігіне алаңдаушылық білдіруде. Бұл қадам Таяу Шығыстағы елдер үшін тек әскери емес, гуманитарлық дағдарысқа да әкелуі ықтимал, деп хабарлайды Anyqtime.kz.

Truth Social желісінде жарияланған жазбасында ол егер соғысты тоқтату бойынша келісім жасалмаса және Ормуз бұғазы ашылмаса, АҚШ Ирандағы электр станцияларын, мұнай кен орындарын, Харк аралын және тұщыландыру нысандарын жоюы мүмкін екенін айтқан.

Алайда сарапшылар басты қауіптің өзі бұл мәлімдеме емес, Иранның ықтимал қарсы әрекеті екенін алға тартады. Өйткені Иран ауыз судың аз бөлігін ғана тұщыландыру арқылы алса, Парсы шығанағындағы елдер бұл технологияға толықтай тәуелді.

Өңірде орналасқан жүздеген тұщыландыру зауыты миллиондаған адамды сумен қамтамасыз етеді. Егер олар істен шықса, Дубай, Әбу-Даби, Доха сияқты ірі қалаларда су тапшылығы бірден сезілуі мүмкін.

Халықаралық құқық қорғаушылардың айтуынша, мұндай нысандар — бейбіт халықтың тіршілігі үшін маңызды инфрақұрылым. Оларды әдейі нысанаға алу әскери қылмыс ретінде қарастырылуы ықтимал.

Иранның өзінде де су тапшылығы күрделі мәселе болып отыр. Соңғы жылдардағы құрғақшылық салдарынан елдегі су қоймаларының қоры айтарлықтай азайған. Соған қарамастан, ел негізінен өзендер мен жер асты суларына сүйенеді.

Сарапшылар тұщыландыру жүйесінің әлсіз тұсы — оның кешенді құрылымында екенін айтады. Су алу, өңдеу және энергиямен қамтамасыз ету тізбегінің бір бөлігі бұзылса, бүкіл жүйе тоқтап қалуы мүмкін.

Бұл фактор Иран үшін асимметриялық қысым құралына айналуы ықтимал. Яғни тікелей әскери тұрғыда тең жауап бере алмаса да, қарсы тараптың әлсіз инфрақұрылымын нысанаға алу арқылы соққы беруі мүмкін.

Парсы шығанағы елдері әлемдік мұнай экспортының үлкен бөлігін қамтамасыз етеді. Қақтығыстардың ушығуы теңіздегі тасымалға әсер етіп, экономикалық тұрақтылыққа да қауіп төндіруі ықтимал.

Мамандардың пікірінше, бұл елдерді тек «мұнай мемлекеттері» емес, «суға тәуелді мемлекеттер» деп атауға болады. Өйткені олардың тіршілігі теңіз суын тұщыландыру жүйесіне тікелей байланысты.

Тарихта мұндай жағдайлар болған. Мысалы, Парсы шығанағындағы соғыстар кезінде инфрақұрылымның бұзылуы ұзақ мерзімді су тапшылығына әкелген. Қалпына келтіру бірнеше жылға созылған.

Қазіргі таңда климаттың өзгеруі де бұл тәуелділікті күшейтіп отыр. Құрғақшылық артып, табиғи су көздері азайған сайын тұщыландыруға сұраныс өсуде.

Сондықтан сарапшылар өңірдегі кез келген әскери әрекет тек геосаяси емес, гуманитарлық салдарға да әкелетінін ескертеді.